Dit pilotproject is opgezet in samenwerking met de Niewoudtschool in Klawer en duurde van 12 juli tot 1 oktober 2007. Voor de voorbereidingstijd was 1 maand uitgetrokken (12 juli – 16 augustus), dat was ook het geval voor de uitvoeringstijd (17 augustus – 14 september) en voor de nazorg 2 weken (15 september – 1 oktober).
Het project werd uitgevoerd door Ateljee 10, de lokale dochterorganisatie van Stichting Klawer, met (deels) lokale bestuursleden en een lokaal team van vrijwilligers.
Het oorspronkelijke doel was een begin te maken met het ontginnen van de toeristenindustrie d.m.v. een kinderfestival om kinderen een nieuw toekomstperspectief te kunnen bieden. Met allemaal workshops en optredens op het terrein van Ateljee 10 en exposities in het gebouw. Ons Nederlandse team bestond uit vier man. Daarvan bleven er 2 de hele periode in Klawer en de andere twee alleen tijdens de uitvoeringsperiode. Van meet af aan was het de bedoeling dat ook lokale kunstenaars bij de workshops en de jamsessies betrokken zouden zijn. Een belangrijk streven hierbij was dat zoveel mogelijk inwoners van Klawer en omgeving actief deel zouden nemen.
Maar het liep allemaal heel anders dan gepland. Dat kwam door een gruwelijke kindermoord in Klawer-Noord (de kleurlingenwijk) even daarvoor. Twee leerlingen van de Niewoudtschool, broertjes van 12 en 7 jaar oud, hadden een klasgenootje van 8 jaar met een bijl in stukken gehakt.
Dit is maar het topje van de ijsberg. Hieronder zit de algehele verloedering van de wijk met z’n asociale (eenouder-)gezinnen, z’n verslaafde werkelozen en seizoenarbeiders en z’n stijgende criminaliteit. Een toenemend aantal kinderen wordt geboren met ernstige hersenafwijkingen, veroorzaakt door het foetale alcoholsyndroom. Het wemelt in Klawer-Noord van zulke kinderen. De Niewoudtschool krijgt ze allemaal op school en weet zich hier geen raad mee.
Vandaar dat ons project als geroepen kwam. Eindelijk iets constructiefs! Onze expertise op het gebied van remedial teaching, training en coaching kwam nu goed van pas. Dat betekende wel dat we een paar stappen terug moesten doen. Wilden we ons doel bereiken dan was opvang van de probleemjeugd een eerste vereiste. We kregen 70 van de allermoeilijkste leerlingen toegeschoven. Een immense opgave. In de namiddag hielden we ook nog eens open huis om zoveel mogelijk jeugd bij het project te kunnen betrekken. Ook daar kwamen vele probleemjongeren op af.
Tot onze verbazing was het animo om aan de workshops deel te nemen bij een aantal van maar zeer korte duur. Ze vonden het heerlijk om met elkaar te kunnen spelen, met elkaar te zingen en te dansen. Het was duidelijk dat ze behoefte hadden aan een veilige plek. Maar een groot aantal kwam echt speciaal voor de workshops: gitaar, kalimba en didgeridoo spelen, sieraden en maskers maken, tekenen, nieuwe dansen leren. Onder hen zat veel talent. Voor de komende jaren biedt dit beslist voldoende mogelijkheden om het uiteindelijke doel te bereiken.
Zodoende veranderde het project dus volkomen van opzet. Tijdens schooltijd werd het remedial teaching, waarbij de schoolvakken al improviserend in onze workshops geimplementeerd werden. Na schooltijd werd het meer een buurthuis.
Ook veranderde de samenstelling van het team van Ateljee 10. Beloofde steun viel vaak uit of tegen, maar uit allerlei hoeken kwam onverwachte hulp van vrijwilligers. Zoals de hulp van de vakadviseur Taal en Cultuur van het Departement van Onderwijs, die op dat moment net een bezoek aflegde aan de scholen in de buurt. Hij was bereid om urenlang dansworkshops te geven – didactisch van zeer hoog niveau – en de volgende dag terug te komen. Verder kwam de hulp voornamelijk van gepensioneerden die de apathie van de bevolking beu waren en al jarenlang hadden uitgekeken naar zo’n initiatief als het onze. Dankzij hun hulp was het mogelijk om wedstrijden met zeepkisten te organiseren, de kinderen dagelijks van eten te voorzien en een eindfeest te houden.
Het was non-stop improviseren en roeien met de riemen die je had. We kwamen er niet aan toe om ook nog eens optredens te arrangeren met volwassen artiesten. Dat was op zich geen punt, want ineens bleken er ook geen bloementreinen meer naar Klawer te rijden en bleef de verwachte toeristenstroom dit jaar uit. Ondanks alle hulp kwam het zwaarste toch op onze schouders terecht. Met maar 4 man sterk bijna ondoenlijk. Het is dan ook een heel bijzondere prestatie dat we met zo weinig middelen en zo weinig mankracht een weg door de jungle hebben gewaad en een wezenlijke verandering hebben bewerkstelligd.
Kort samengevat zijn dit de resultaten:
- De kinderen bloeiden helemaal op. Ze kregen positieve aandacht, behoorlijk te eten (ook al schoten we hier toch wel enigszins te kort door geldgebrek) en iets uitdagends waar ze mee uit de voeten konden. Het was voor hen een openbaring om hun eigen talenten te ontdekken en om met respect en waardering behandeld te worden.
- Steeds meer blanken verloren hun scepsis en spraken vol lof over ons initiatief en onze prestaties. Een aantal winkeliers gingen het project (in bescheiden mate) sponsoren.
- In Klawer-Noord werden we als betrouwbare specialisten binnengehaald bij vergaderingen over de problemen in de wijk. Bij deze vergaderingen waren onder meer vertegenwoordigers van de politie, de gemeente, de kerken en welzijn betrokken.
- Ons initiatief was voor velen een inspirerend voorbeeld. Binnen de ondersteuningsgroep van de school werd een aparte werkgroep opgericht om ons werk gedeeltelijk voort te zetten. Dat waren een stuk of 7 hulpverleners die in samenwerking met de politie, zich vastlegden om naschoolse activiteiten te starten, beginnend met 1 x per week. We regelden een voorlopige lokatie in de wijk voor ze en gaven hen een groot deel van onze muziekinstrumenten en materialen te leen om te voorkomen dat de zaak afgeblazen zou worden wegens gebrek aan geschikte ruimte of geldgebrek.
- In het bestuur van Ateljee 10 namen we een bijzonder invloedrijke persoon op, die het gezicht van Ateljee 10 in de toekomst nader zal bepalen: de vakadviseur Kunst en Cultuur van het Departement van Onderwijs. Zijn betrokkenheid betekent dat we verzekerd zijn van ons voortbestaan – van nog meer implementatie in het onderwijs, ook op andere scholen – en van hoge kwaliteit.
Zo wil hij het vak Dans en Toneel in het schoolcurriculum invoeren. Het gebouw van Ateljee is precies geschikt als theater voor de examens Dans en Toneel uit de hele streek en als repetitieruimte voor de beide lagere scholen in Klawer. Als producent zoekt hij bovendien een theater op het platteland waar hij allerlei producties uit de hele Westkaap op de planken kan zetten. Dankzij hem heeft Ateljee 10 de potentie om een gerenommeerd cultureel centrum te worden. - In ons team van vrijwilligers kregen we ook het hoofd van het Departement van Cultuurzaken en Sport erbij: eveneens een bijzonder invloedrijke persoon. Zij kon helaas maar 1 keer een workshop rieldans komen geven vanwege onverwachte drukke bezigheden. Zij maakt zich al jaren sterk voor het behoud van het culturele erfdeel van de Khoi’s (hottentotten), met name verhalen vertellen en dans. Vanuit haar Departement wil zij regelen dat we voor volgend jaar gratis beschikken over lokale beeldend kunstenaars om workshops bij ons te geven.
- In aangrenzende dorpen vonden we verschillende leerkrachten bereid om ons het volgende jaar op de zaterdagen te komen assisteren bij de workshops.
- We kregen alle medewerking van de lokale media en het toeristenbureau om reclame voor ons project te maken.
De vooruitzichten:
Dankzij ons nieuwe bestuurslid kunnen we een oud plan uit de kast halen: een leerlingenwerkplaats Bouw opzetten. Volgend jaar kunnen we starten met de verbouwing van Ateljee 10 tot een theater. De probleemkinderen uit de hoogste klassen kunnen dan onder deskundige leiding praktijkervaring opdoen in de bouw naast het volgen van allerlei kunstzinnige workshops.
Dankzij ons nieuwe teamlid komt Ateljee 10 nu in aanmerking als mogelijke lokatie voor allerlei onderdelen van festivals in de streek die zij organiseert. Ook kan zij gemakkelijk lokale artiesten voor ons regelen.
Verder opent het perspectieven om een uitwisselingsprogramma naar Nederland te organiseren. De rielmuziek, rieldans en matjeshutten uit de Khoi-cultuur zijn beslist de moeite waard om in Nederland te introduceren.
Het team van Stichting Klawer breidt zich geleidelijk uit met meer deskundigen op het gebied van onderwijs en kunst. Dat betekent met een groter, hechter en krachtiger team volgend jaar naar Klawer. Naast workshops didgeridoo en kalimba ook workshops djembe, zang, en toneel en nog meer dans, zodat toegewerkt kan worden naar optredens voor toeristen en zelfs naar een musical.
De toekomst ziet er zonder meer rooskleurig uit!